مراسم محرم در اصفهان چگونه برگزار می شود ؟

  • مردم لنجان ظهر روز عاشورا و تاسوعا بهترين غذاي خود را تهيه مي كنند و آن را در سيني مي گذارند، سيني ها را روي سرهايشان مي گيرند و به پشت در حسينيه اي مي روند كه سينه زن ها و زنجيرزن ها در آنجا مشغول برگزاري مراسم هستند.

 

در اصفهان از شب اول ماه محرم مراسم عزاداري براي امام حسين عليه السلام شروع مي شود. قبل از شروع ماه مردم اصفهان شروع به سياهپوش كردن تكايا و حسينيه ها مي كنند.
در اصفهان هر محله دسته عزاداري مخصوص به خود را دارد كه غالباً نام محله را روي دسته مي گذارند . دسته هاي چهارسوق، لنبان، در كوشک و طوقچي هر كدام نام محله هاي قديمي و معروفي در اصفهان است. در شب هاي محرم دسته هاي عزاداري به محله هاي يكديگر مي روند و به طور مشترك با سينه زن هاي ميهمان شان از محله ديگر، مراسم را با هم برپا مي كنند.
در اين ايام عزاداران به ياد امام حسين عليه السلام بر سر و روي خود گل مي مالند.
در دسته ها در صف اول بزرگان محل، پشت سر آنها زنجيرزن ها و در پايان صف سينه ز ن ها حركت مي كنند.
در روز عاشورا، تمام دسته هاي سينه زني در ميدان امام جمع مي شوند و به صورت متحد عزاداري مي كنند.
در اصفهان خانه اي به نام خانه زرگرباشي است. خانم هاي اصفهاني روز تاسوعا در اين خانه جمع مي شوند و نذورات خود را ادا مي كنند.
يكي از مراسم مهم محرم كه از شب هاي اوليه ماه آغاز مي شود، تعزيه خواني است.
به اين صورت كه يك نفر از گروه تعزيه خواني با صداي طبل، شروع شدن تعزيه را به اطلاع مردم مي رساند. بعد از اين كه مردم جمع شدند در صحني كه به اين منظور تهيه شده است تعزيه خوان ها مرثيه هاي خود را اجرا مي كنند.
در اصفهان غالباً لوازم و تجهيزات مورد نياز تعزيه خواني از نذورات مردم تهيه مي شود .

مردم لنجان ظهر روز عاشورا و تاسوعا بهترين غذاي خود را تهيه مي كنند و آن را در سيني مي گذارند، سيني ها را روي سرهايشان مي گيرند و به پشت در حسينيه اي مي روند كه سينه زن ها و زنجيرزن ها در آنجا مشغول برگزاري مراسم هستند.
ساعت ۱۲ ظهر در حسينيه باز مي شود و مردم در صف هاي طولاني، با سيني هايي بر سر كه پر از نذوراتشان است وارد حسينيه مي شوند.
در اصفهان اكثراً تا روز دهم غذاهاي نذري مردم قيمه است به جز خميني شهر كه در آنجا نذر اصلي در عاشورا آبگوشت است.
همچنين همه ساله آيين هاي عزاداري ماه محرم در مناطق مختلف كاشان و اطراف آن نيز با شور و عشق خاص مردم به اباعبدالله الحسين عليه السلام برگزار مي شود و عاشقان آن حضرت ارادت و تجديد ميثاق خود را هر سال در قالب عزاداري مستحكم تر مي كنند.
اين آيين ها به فراخور فرهنگ و شيوه هاي مرسوم در كاشان با اندكي تفاوت از ديرباز همواره در قالب هيأت هاي مذهبي و راه اندازي دستجات و تكايا برگزار شده است.
با نگاهي به تاريخ عزاداري سنتي در كاشان و شهرهاي همجوار آن، همچون نطنز، آران و بيدگل و اردستان به برخي آيين هاي سنتي ازجمله نخل گرداني و حمل خيمه گاه حسيني و شهداي كربلابر مي خوريم كه در زمان آل بويه مرسوم بوده و در زمان قاجار نيز با برپا كردن تكيه ها آيين هاي تعزيه رونق بيشتري گرفته است.
ازجمله آيين هاي سنتي محرم در كاشان كه به تناسب ايام اين ماه حزن و اندوه درگذشته و حال برپامي شود، مي توان به آيين چاووش خواني يا چاووش عزا اشاره كرد.
دراين آيين كه قبل از آمدن محرم برپامي شود، فردي در جلوي كاروان در حالي كه بيرقي در دست دارد، آمدن محرم را با ذكر اشعاري حزين به مردم خبر مي دهد.

سقاخواني در ايام محرم

بسياري از ارادتمندان به امام حسين عليه السلام در حالي كه با يك دست مشك آب و با دست ديگر كاسه اي در دست دارند به ياد تشنه لبان كربلا، عزاداران را سيراب مي كنند.
برخي از سقايان در گذشته اشعاري نيز در دستگاه ها و آوازهاي دشتي و غيره مي خواندند.
نظير اين گروه از جمله گروه ضيغم و نوش آباد هنوز در كاشان و نوش آباد آران و بيدگل فعاليت دارند و يكي از قديمي ترين گروه هاي سنتي آيين هاي عزاداري اين مناطق هستند.
آيين فرات خواني كه هنوز در كاشان و بويژه مناطق خشك كويري مرسوم است، خواننده اشعاري را بر آب فرات مي خواند، به طوري كه واقعه غم انگيز كربلارا در ذهن تجسم مي كند.
اين آيين نوعي آيين سوگ و مويه است كه بيشتر در آواز دشتي اجرا مي شود.
پيش خواني نيز يكي از آيين هاي مناطق روستاهاي كوهستاني كاشان و برخي مناطق است كه شكل خواندن آن شبيه سقاخواني است، ولي محتواي شعري آن تفاوت دارد. در برخي از اشعار اين آيين، شخص پيش خوان به طبيعت از سوگ حسين عليه السلام گلايه مي كند.
روستاهاي كوهستاني وش، ابيانه و هنجن و تعداد ديگري از روستاهاي كوهستاني كاشان و نطنز اين نوع اشعار را مي خوانند و برعكس در مناطق كويري بيشتر فرات خواني رايج است.

آيين زنگ حيدري

يكي از آيين هاي كهن منطقه است كه نوعي آرايه ادبي به حساب مي آيد و بيشتر در گذشته در نوش آباد آران و بيدگل مرسوم بوده، ولي حدود نيم قرن است كه ديگر اجرا نمي شود.
در اين آيين زنگ كهني را به پايه منبر مسجد مي بسته اند و سقاخوان ها پاي زنگ مي نشستند و به اشعار خواننده زنگ حيدري گوش فرا مي دادند.

آيين تعزيه خواني

يكي ديگر از آيين هاي مرسوم كاشان، نطنز، اردستان و آران و بيدگل بويژه نوش آباد است كه در سال هاي اخير با سبكي جديد به لحاظ محتوايي و فضاسازي با نام علقمه در تعزيت حضرت عباس عليه السلام و رديف هاي آوازهاي ماهور، دشتي، ابوعطا، چهارگاه و شور بغداد اجرا مي شود.

آيين سنج زني يا سنگ زني

نمايش سنگ زدن گروهي در مخالفت با سپاه ملعون شمر به قصد تازاندن اسبان خود بر پيكر بي جان ياران حسين عليه السلام است. دراين مراسم، گروهي به شكل نمادين با چوب هايي كه به آنها سنگ يا سنج گفته مي شود و در كف گرفته و به حركت در مي آوردند و اشعار خاصي با گويش محلي مي خواندند. اين آيين در روشا و مناطقي از آران و بيدگل هنوز هم به شيوه اي ديگر رايج است.
آيين سنگ زني و يا سنج زني در ديگر مناطق اين ديار از جمله ابيانه نطنز نيز كه به آن جاق جاقه زني يا جقجقه زني گفته مي شود با شكلي متفاوت از ساير نقاط اين منطقه اجرا مي شود.

آيين وداع خواني

يكي از سوزناك ترين قسمت هاي يك تعزيه است كه به صورت گروه خواني در برخي نقاط كاشان و اطراف آن در عزاداري حسين عليه السلام و برادر بزرگوارش حضرت ابوالفضل عليه السلام اجرا مي شود.

آيين بحر طويل خواني

نوعي از صنعت شهري است كه به صورت عموم در محرم و به صورت خاص در تعزيه از سوي برخي گروه ها در اين منطقه اجرا مي شود.

آيين خيل عرب

نمادي از حركت طايفه بني اسد است، حركتي كه بعد از جنايت سپاهيان يزيد بن معاويه و زماني كه سپاهيان دشمن از صحراي كربلارفتند، پيكرهاي شهدا بر زمين مانده بود و كسي جرأت به خاك سپاري آنها را نداشت. زنان طايفه بني اسد كه در نزديكي زمين كربلازندگي مي كردند با بيل، چوب و هر وسيله ديگر به طرف دشت كربلارفتند تا پيكرهاي شهدا را به خاك سپارند.
اين آيين به صورت نمادين در نوش آباد آران و بيدگل اجرا مي شود و در آن گروهي عزادار در حالي كه لباس سفيد عربي بر تن دارند، با ضربات ريتم دار ني هاي چوبي، اشعاري موزون مي خوانند و با اجراي ريتم و آهنگ سوگ و مويه خود را در غم جانگداز شهادت امام حسين عليه السلام و اصحاب باوفايش به نمايش مي گذارند.
در كاشان و برخي از شهرستان هاي همجوار آن از جمله زواره اردستان علاوه بر استفاده از علائم و ادوات عزاداري همچون نخل، علم و كتل هرساله كاروان هاي شترسوار از عزاداران سياهپوش همراه با خيمه گاه حسيني به راه مي افتند و در سوگ آن حضرت به عزاداري مي پردازند.

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *